BÀI TUYÊN TRUYỀN KHÔNG ĐỐT RƠM RẠ SAU THU HOẠCH – BIẾN PHỤ PHẨM NÔNG NGHIỆP THÀNH NGUỒN TÀI NGUYÊN CHO ĐẤT
Mỗi vụ lúa đi qua, trên những cánh đồng của xã Bắc Đông Hưng lại để lại một lượng lớn rơm, rạ. Đây là nguồn phụ phẩm nông nghiệp quen thuộc, nhưng nếu xử lý không đúng cách, rơm rạ lại có thể trở thành nguồn gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng đất sản xuất.
Một trong những thói quen cần thay đổi là đốt rơm rạ ngay trên đồng ruộng sau thu hoạch.
Khi rơm rạ bị đốt ngoài đồng, khói bụi và các chất ô nhiễm phát sinh làm ảnh hưởng đến chất lượng không khí, gây khó chịu và tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe người dân. Khói từ việc đốt rơm rạ còn làm hạn chế tầm nhìn, gây mất an toàn giao thông nếu xảy ra gần đường giao thông.
Đặc biệt, việc đốt rơm rạ cũng đồng nghĩa với việc chúng ta bỏ đi một lượng chất hữu cơ có thể quay trở lại phục vụ chính đồng ruộng.
Vậy thay vì đốt, rơm rạ có thể được xử lý như thế nào?
Trước hết, bà con có thể thu gom rơm rạ để ủ làm phân hữu cơ. Rơm rạ chứa nhiều chất hữu cơ và một số chất dinh dưỡng. Khi được phối trộn, làm ẩm và ủ đúng kỹ thuật, cùng với việc sử dụng chế phẩm sinh học phù hợp, rơm rạ có thể phân hủy thành nguồn phân hữu cơ phục vụ sản xuất. Chúng ta có thể rải từng lớp, sau đó tưới men IMO, và chất 1 lớp khác, lần lượt thành đống rồi phủ bạt hoặc nilon lên trên để đống ủ sinh nhiệt, và sẽ hoai mục nhanh trong khoảng thời gian từ 4 đến 6 tuần.
Phân hữu cơ từ rơm rạ sau khi ủ hoai mục có thể được sử dụng để bổ sung chất hữu cơ cho đất, góp phần cải thiện độ tơi xốp, khả năng giữ nước và giữ dinh dưỡng của đất, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho cây trồng sinh trưởng.
Một cách làm khác là thu gom rơm rạ để tận dụng làm chất độn chuồng, làm lớp phủ bề mặt để giữ nước khi trồng rau, nguyên liệu sản xuất nấm hoặc phục vụ các mục đích phù hợp khác, tùy điều kiện của từng hộ gia đình.
Đối với những diện tích không thu gom rơm, bà con có thể thực hiện các biện pháp xử lý rơm rạ ngay trên đồng ruộng theo hướng tăng cường phân hủy, kết hợp với quy trình làm đất phù hợp. Rơm rạ sau khi được xử lý sẽ dần trở thành nguồn chất hữu cơ trả lại cho đất, thay vì biến thành khói bụi ngoài đồng.
Điều quan trọng là không nên vùi một lượng lớn rơm rạ tươi xuống đất ngay trước khi gieo cấy mà không có biện pháp xử lý phù hợp, bởi quá trình phân hủy trong điều kiện thiếu oxy có thể gây bất lợi cho cây lúa ở giai đoạn đầu và làm phát sinh một số vấn đề trong canh tác. Vì vậy, bà con cần lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp với thời vụ, điều kiện đất đai và hướng dẫn kỹ thuật của cán bộ chuyên môn.
Nói đến việc trả lại chất hữu cơ cho đất, có một cuốn sách rất đáng suy ngẫm là “Cuộc cách mạng một cọng rơm” của tác giả người Nhật Bản Masanobu Fukuoka. Cuốn sách đặt ra một cách nhìn rất giản dị nhưng sâu sắc: trong tự nhiên, không có gì thực sự là “rác thải”; những gì chúng ta coi là phế phẩm, nếu biết cách, có thể trở thành một phần của vòng tuần hoàn tự nhiên.
Từ một cọng rơm nhỏ bé, chúng ta có thể nghĩ đến một cách làm nông nghiệp khác: không lãng phí phụ phẩm, hạn chế tác động không cần thiết lên đất, tận dụng những gì đồng ruộng tạo ra để phục vụ trở lại cho đồng ruộng.
Tất nhiên, sản xuất nông nghiệp hiện đại cần kết hợp hài hòa giữa kinh nghiệm truyền thống với tiến bộ khoa học kỹ thuật. Không phải cứ để nguyên rơm rạ trên đồng là đất sẽ tự tốt lên; điều quan trọng là phải xử lý đúng kỹ thuật, đúng thời điểm và phù hợp với từng điều kiện sản xuất.
Đối với bà con xã Bắc Đông Hưng, việc không đốt rơm rạ sau thu hoạch không chỉ là thay đổi một thói quen sản xuất mà còn là hành động thiết thực để bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng đất canh tác.
Mỗi cánh đồng không chỉ cho chúng ta những hạt thóc. Cánh đồng còn cho chúng ta rơm rạ – một nguồn tài nguyên hữu cơ nếu được sử dụng đúng cách.
Một cọng rơm không đáng để đốt thành khói. Hãy biến cọng rơm thành chất hữu cơ, thành phân bón, thành nguồn dinh dưỡng trở lại cho đất.
Vì một Bắc Đông Hưng xanh, sạch, an toàn và một nền sản xuất nông nghiệp bền vững, đề nghị bà con nhân dân không đốt rơm rạ sau thu hoạch; chủ động thu gom, tái sử dụng, ủ phân hữu cơ hoặc áp dụng các biện pháp xử lý rơm rạ phù hợp theo hướng dẫn kỹ thuật.
Không đốt rơm rạ – không khói bụi – bảo vệ môi trường – trả lại hữu cơ cho đất – hướng tới nền nông nghiệp xanh và bền vững.
Đây cũng chính là cách mỗi người dân có thể bắt đầu từ một việc rất nhỏ để góp phần xây dựng quê hương Bắc Đông Hưng ngày càng giàu đẹp, văn minh, xanh và bền vững.
